Şizofreni Hakkında Her Şey - Bölüm 2

Şizofreni Hakkında Her Şey - Bölüm 2

Şizofreninin nedenleri

Şizofreninin nedenleri tam olarak anlaşılmamış olsa da genetik, bu rahatsızlıkta biyolojik ve gelişimsel risk faktörlerinin tümü rol oynayabilmektedir. Birçok zihinsel sağlık durumu gibi şizofreninin nedenleri de muhtemelen karmaşık ve çok yönlüdür. Daha önceki araştırmalar beyin yapılarındaki anormalliklerin buna katkıda bulunan bir neden olduğunu öne sürmüştür. Beyindeki kimyasal dengesizliklerinin de şizofreninin bazı semptomlarından sorumlu olduğu düşünülmektedir. 2025'te yapılan daha yeni bir araştırma, şizofreni hastalarının beyin taramalarında nöronlar arasındaki bağlantılarda bulunan bir proteinin daha düşük seviyelerini buldu. Bu, beynin planlamayla ilgili bölgelerini etkiledi. Ancak bu bağlantıyı tam olarak anlamak için daha fazla araştırma yapılması gerekiyor. Araştırmalarının bir kısmı fareler üzerinde de yapıldı. Ailesinde şizofreni öyküsü olan kişilerin bu duruma yakalanma riski daha yüksektir. Araştırma, şizofreninin gelişiminde genetiğin güçlü bir rol oynadığını buldu.

Şizofreni tanısı

İnsanlara genellikle erken yetişkinlik döneminde, ilk kez sanrılar veya halüsinasyonlar yaşadıklarında şizofreni tanısı konur. Bu durum çoğunlukla resmî olarak psikiyatr, psikolog veya klinik sosyal hizmet uzmanı gibi bir ruh sağlığı uzmanı tarafından teşhis edilir. Ancak öncelikle birinci basamak doktorunuzdan yardım isteyebilirsiniz. Sağlık uzmanınız muhtemelen size teşhis koymak için aşağıdaki gibi değerlendirme ve testlerin bir kombinasyonunu kullanacaktır:

Ayrıca madde kullanımı veya diğer akıl sağlığı sorunları gibi semptomların diğer potansiyel nedenlerini de dışlayacaklar.

Şizofreni tedavisi

Şizofreninin tedavisi olmasa da etkili tedaviler mevcuttur.

Bunlar:

Peki, ülkemizde durum nedir? Türkiye'de 700 bin civarında şizofreni tanılı kişi olduğunu söylemiştik.  Uzmanlara göre “Aslında şizofreniyi diğer diyabet ya da tansiyon hastalıklarından çok ayrı tutmamak lazım. Erkeklerde kadınlara nazaran biraz daha yüksek sıklığı olduğu biliniyor. Türkiye'de şizofreni tanılı hastaların yarısı maalesef tedavi imkânlarından faydalanamıyor. Bu  %50'lik kesime de ulaşmak gerekiyor.” şeklinde ifadeler mevcut.
 

Şizofreniyi, kişilerin gerçekliği anormal olarak düşündükleri, gerçek ile gerçek dışını ayıramadıkları bir zihinsel bozukluk şeklinde ifade eden uzmanlar, sosyal davranışlarda bozukluk, arkadaş ve sosyal çevresinden uzaklaşma, aşırı tepkiler verme, depresyon, çok fazla uyuma veya tam tersine uykusuzluk gibi birçok belirtisi olduğunu aktarıyor. Hastalığın ülkemizde görülme sıklığının yaklaşık yüzde bir oranında olduğu, son dönemde yapılan çalışmalarda erkeklerde daha çok görüldüğünün belirlendiği ifade ediliyor. Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Psikiyatri Kliniği'nden Doç. Dr. Hasan Mervan Aytaç da şizofreniye karşı ön yargılardan kaçınılması gerektiğini söylerken, hastalığının genetik temelli olabileceği gibi çevresel etkenlerden de etkilenebileceğini söyledi.

Her kişi ilaçlara farklı şekillerde tepki verir, bu nedenle şizofreni tedavisinde deneyimi olan bir doktorla yakın iş birliği içinde çalışmak önemlidir. Şizofreni tedavisinde sıklıkla kullanılan ilaçlara antipsikotikler denir. Şizofreni hastalarının çoğu, ilaçların yanı sıra bir tür psikoterapi veya sosyal destek tedavisinden de yararlanır. Şizofreni semptomlarını yönetmenize yardımcı olabileceğiniz çeşitli başka yollar da vardır:

Siz şizofreninizi yönetebilseniz de nüksetmeler meydana gelebilir. Tedavinin sürdürülmesi genellikle yaşamınız boyunca yapılacaktır. (Bölüm-2 bitti. Devamı son bölümde)